Hoofdstuk 10: Ouders als partners

Dit hoofdstuk gaat over het contact met ouders. Waarom is het contact met ouders zo belangrijk en hoe geef je inhoud aan dit contact. Aan de orde komen het informele contact met ouders en het formele contact met individuele ouders. Er is aandacht voor de communicatie in het contact met ouders met een andere achtergrond. Tot slot wordt het houden van bijeenkomsten voor ouders als groep behandeld.

Opdrachten

Klik op de link hieronder voor de opdrachten in Word:

Opdrachten hoofdstuk 10: Ouders als partners

 

Opdrachten hoofdstuk 10: Ouders als partners

1. Contact met ouders

Bij deze activiteit sta je stil bij de contacten tussen de leerkracht en de ouder. Je kunt dit doen door aan de hand van voorbeelden uit je eigen praktijk, de aard van de contacten toe te lichten alsmede de problemen die je erbij kunt tegenkomen. De voorbeelden kunnen worden gebruikt in je studiegroep. Je wisselt ervaringen uit en geeft elkaar tips. Ook kun je enkele situaties in een rollenspel oefenen.
De volgende vragen geven hierbij houvast. Licht ze toe met minimaal twee voorbeelden uit jouw eigen ervaring. Het ene voorbeeld laat zien hoe het moet, het andere voorbeeld laat zien wat er kan gebeuren als het contact niet goed verloopt. Bedenk ook enkele vragen waarover je met je klasgenoten van gedachten wilt wisselen.
*  Waarom is goed contact met ouders noodzakelijk?
*  Waarom is het belangrijk dat je weet waar je grenzen liggen in het contact met ouders en dat je die grens aan ouders duidelijk kunt maken?
*  Waarom is het belangrijk dat je rekening houdt met het verschil in sociaal­-culturele achtergrond tussen jou en de ouders?

2. Gesprekken met ouders

Met deze activiteit kun je verschillende gespreksmodellen oefenen. Want communiceren leer je vooral in de praktijk. Je kunt dit doen in groepjes van drie studenten. Lees naast de informatie in  hoofdstuk 10 ook het artikel Gespreksmodellen op deze website.
Twee houden het gesprek en de ander observeert. Het is handig om vooraf een lijst met aandachtspunten te maken waarop de observator tijdens het gesprek gaat letten. Na elk gesprek evalueer je hoe het is gegaan en wissel je van rol. Iedereen speelt twee keer de rol van gespreksleider. Lees, voor je verdergaat, eerst de aanwijzingen bij deze opdracht. De leerpunten kun je gebruiken als uitgangspunt bij de begeleidingsgesprekken in het kader van je stage.
Wat kun je doen?
*  Je oefent gesprekstechnieken in verschillende situaties.
*  Je reflecteert op je eigen houding en vaardigheden tijdens het gesprek.
*  Je geeft feedback op de houding en vaardigheden van anderen tijdens het gesprek.
*  Je maakt een verslag van de opdracht. Je rondt dit verslag af met de omschrijving van drie leerpunten op het gebied van gespreksvaardigheden waaraan je de komende tijd wilt werken. Je zet erbij hoe je dit wilt gaan doen.

Werkwijze
a. Een casus maken
Bedenk samen een casus uit de onderwijspraktijk voor een informatief gesprek, een adviserend gesprek, een slechtnieuwsgesprek en een probleemoplossend gesprek. Kies zo veel mogelijk een voorbeeld uit jullie eigen praktijk. Beschrijf het onderwerp van het gesprek, geef voldoende achtergrondinformatie om het gesprek te kunnen voeren.

 

b. Speel de casus in een rollenspel
Bereid je goed voor op je rol. Als gespreksleider hou je de fasen die je kunt onderscheiden bij elk gesprek, in de gaten. Je denkt goed na over hoe je iets vertelt en op welke manier. Als ouder maak je het de gespreksleider niet gemakkelijk. Je zorgt voor de nodige communicatieproblemen die de gespreksleider moet oplossen. Bedenk vooraf wat voor ouder je wilt spelen. De observator zorgt voor een categorieënlijstje. Voer het gesprek. Trek hier minimaal vijf en maximaal tien minuten voor uit. Elke fase moet voldoende aan bod komen

c. Nabespreking
Neem voldoende tijd voor de nabespreking, want hiervan leer je het meeste. De nabespreking bestaat uit de volgende drie delen:
-  De gespreksleider en de ouder doen beiden verslag van hun ervaring tijdens het gesprek. De gespreksleider reflecteert op zijn houding en zijn vaardigheden. Wat ging goed en waarover had hij een minder goed gevoel? De ouder vertelt hoe de gespreksleider op hem is overgekomen. Leg de reflectie vast in enkele aandachtspunten: wat ging goed en waaraan moet worden gewerkt?
-  De observator geeft feedback. Let op dat je op de juiste manier feedback geeft (zie hoofdstuk 6). Je kunt gebruikmaken van de zelfbedachte en de volgende aandachtspunten.
*  Verliep het gesprek volgens de voorgeschreven fasen?
*  Hoe schakelde de gespreksleider over van de ene naar de andere fase?
*  Welke categorieën gebruikte de gespreksleider het meest?
*  Bespreek dit aan de hand van de categorieënlijst die de observator heeft ingevuld.
*  In hoeverre heeft de gespreksleider de bij het gesprek behorende vaardigheden toegepast?
*  Zou jij naar deze gespreksleider gaan als je in moeilijkheden zat?

-   Leg de uitkomsten van de reflectie en de feedback naast elkaar. Bespreek de overeenkomsten en de verschillen. Je kunt op basis hiervan een lijst maken met tips voor de gespreksleider.
Aanwijzingen:
*  Bereid het gesprek goed voor.
*  Kies bij het informatieve gesprek een onderwerp waar je iets van af weet.
*  Zorg ervoor dat de in het artikel Gespreksmodellen beschreven fasen zo goed mogelijk aan bod komen.
*  De observator observeert met name de gespreksleider en scoort diens uitspraken in de categorieënlijst.
*  De ouder leeft zich in in de rol en reageert zoals hij denkt dat een ouder zou reageren. Probeer je voor te stellen hoe jij zou reageren als het je echt overkwam. Laat in ieder geval een emotie zien.

3. Ouderbetrokkenheid

Deze verwerkingsactiviteit gaat over het beleid van de school met betrekking tot de oudercontacten en kan ook bij hoofdstuk 6 worden uitgevoerd.
Scholen verschillen in de manier hoe zij de contacten met ouders vormgeven. Dat verschil heeft te maken met de schoolcultuur, de visie op onderwijs en de schoolbevolking. Bewust kijken naar de wijze waarop de school het contact met ouders vormgeeft en kijken hoe anderen het doen, kan erg inspirerend zijn. Je kunt dit doen aan de hand van de volgende activiteit. Ga na hoe op jouw stageschool de contacten met de ouders zijn geregeld. Je kunt daarbij gebruikmaken van schriftelijke informatie (bijvoorbeeld het schoolplan en de schoolgids) of van mondelinge informatie van collega’s en de directie. Bij je onderzoek kun je gebruikmaken van de checklist oudercontacten (zie checklist oudercontacten op deze website). Laat steeds met een praktijkvoorbeeld zien hoe het contact in de praktijk vorm krijgt. Wissel je ervaringen uit in je studiegroep. Probeer daarbij de verschillen tussen de scholen te verklaren. Kijk ook welke ideeën je van andere scholen zou willen overnemen.

4. Ouderavond

Je kunt op verschillende manieren de kennis over het organiseren van een ouderavond verwerken.
a.  Een ouderavond evalueren: Woon een ouderavond bij op je stageschool en evalueer die aan de hand van de besproken onderwerpen in 6.6. Wat vond je van de ouderavond en waarom?
b.  Een opzet voor een ouderavond bedenken:  Bedenk met je studiegroep een opzet voor een ouderbijeenkomst of werk mee aan de organisatie van een ouderbijeenkomst op je stageschool. Zet de opzet in grote lijnen op papier. Maak vervolgens een uitnodiging voor de ouders. Verwerk bij de opzet de volgende aandachtspunten.
*  Om wat voor groep kinderen gaat het en om wat voor soort school?
*  Wat is het doel van de ouderbijeenkomst?
*  Wat is het thema?
*  Welke werkvormen gebruik je?
*  Hoe nodig je de ouders uit?
c.  Een actieve bijdrage leveren aan de organisatie van een ouderbijeenkomst: Lever een bijdrage aan een ouderbijeenkomst op je stageschool. Maak een kort verslag van de opzet van de bijeenkomst en de taken die jij in de organisatie ervan had. Voeg hieraan een reflectieverslag toe. Wat vond jij van jouw bijdrage? Wat ging goed, wat vond je moeilijk en wat heb je ervan geleerd?

Verder lezen

Websites

www.50tien.nl (gratis vraagbaak voor ouders)
www.lobo.nl (landelijke oudervereniging bijzonder onderwijs op algemene grondslag) www.ouders.net  (Ouders & Coo landelijke vereniging van ouders, ouderraden en medezeggenschapsraden van het christelijk onderwijs)
www.ouderbetrokkenheid.nl
www.oudersalspartners.nl
www.pta.org >topics> Parent Involvement> Family-School Partnerships
www.voo.nl (vereniging voor openbaar onderwijs, belangenorganisatie voor alle betrokkenen bij de school)
www.boink.info/

Artikelen

Artikel Gespreksmodellen

Checklist oudercontacten