Hoofdstuk 2: Ontwikkeling van kinderen

Om kinderen goed te kunnen begeleiden en onderwijs te geven dat aansluit bij het kind moet je weten hoe een kind zich ontwikkelt. In dit hoofdstuk maak je kennis met de ontwikkeling van kinderen, het proces, de ontwikkelingsfasen, de aspecten van ontwikkeling en de invloeden op ontwikkeling. Wat zijn de voorwaarden voor ontwikkeling en hoe kun je inspelen op ontwikkeling.

Opdrachten

Klik op onderstaande link voor de opdrachten in Word:

Opdrachten hoofdstuk 2: Ontwikkeling van kinderen

 

Opdrachten hoofdstuk 2: Ontwikkeling van kinderen

1. Invloed op eigen ontwikkeling

Aan wie en wat je nu bent is een ontwikkeling vooraf gegaan waar verschillende factoren een rol bij hebben gespeeld. Je staat stil bij de factoren die jouw ontwikkeling hebben beïnvloed.
-    Kies bij de lichamelijke, cognitieve, sociale, persoonlijke en emotionele ontwikkeling minimaal 1 aspect dat kenmerkend is voor jou.
-    Geef een omschrijving van de aspecten die je hebt gekozen.
-    Beschrijf de invloed op de ontwikkeling hiervan door externe factoren, interne factoren en zelfbepalingen. Besteed speciaal aandacht aan de invloed van de basisschool op jouw ontwikkeling.

2. Ontwikkeling in de onderbouw

De ontwikkeling van kinderen in groep 1 en 2 wordt meestal systematisch gevolgd door middel van observaties en/of met middelen die het leerlingvolgsysteem biedt. Onderzoek op je stageschool hoe dat gebeurt. Overleg met je mentor of er mogelijkheden zijn om bij enkele kinderen een observatie of toets uit te voeren. Verwerk in je verslag de volgende aandachtspunten:
-    Welke ontwikkelingsaspecten worden systematisch gevolgd?
-    Hoe gebeurt dit en hoe vaak?
-    Hoe worden de resultaten vastgelegd?
-    Wat gebeurt er als blijkt dat een kind op bepaalde ontwikkelingsgebieden achter loopt en welke mogelijkheden biedt het leerlingvolgsysteem hiervoor?

3. Inspelen op ontwikkeling

Met deze verwerkingsactiviteit vergelijk je de theorie en de praktijk van de ontwikkelingsfase van kinderen uit de onderbouw, de middenbouw en de bovenbouw.  Daarbij kun je gebruik maken van de eigen stage-ervaring of van een video-opname waarin de drie leeftijdsgroepen uitgebreid in beeld komen. Je kunt de drie groepen ook observeren tijdens het buitenspelen. Je kunt deze activiteit individueel uitvoeren of met je studiegroep voorbereiden en eventueel ook uitvoeren. Ga als volgt te werk.
a. Beschrijf vanuit de theorie een aantal punten die betrekking hebben op de ontwikkeling van de drie leeftijdsgroepen. Kies per ontwikkelingsaspect ten minste één punt.
b. Observeer in de praktijk het gedrag van de kinderen en let daarbij op de gekozen punten.  Bereid de observatie voor aan de hand van het stappenplan in paragraaf 1.4.2.
c.   Verwerk de observatiegegevens die je hebt verzameld en analyseer ze:
-   Klopt de theorie met wat je in de praktijk ziet?
-   Geef voorbeelden uit de praktijk die de theorie ondersteunen.
-   Geef zo mogelijk verklaringen voor wat jullie niet in de praktijk terugvinden.

4. Nederlands als tweede taal

Ontwikkeling is een complex proces en er is veel over geschreven. In één hoofdstuk kan daarom noodzakelijkerwijs maar een beperkt beeld geschetst worden van ontwikkeling. Met deze verwerkingsactiviteit doe je ervaring op met het zelf vinden van relevante informatie over ontwikkeling. Je kunt dat aan de hand van de volgende probleemstelling doen, je kunt ook zelf een probleem in brengen vanuit je stagepraktijk.
Nina is vier jaar en gaat sinds kort naar school. Ze heeft geen kinderdagverblijf of peuterspeelzaal bezocht en spreekt geen woord Nederlands. Haar ouders spreken thuis Berbers. De school heeft tot dan toe geen ervaring met kinderen die helemaal geen Nederlands spreken. De vraag van de school is: hoe kunnen we Nina het beste begeleiden bij het leren van Nederlands?
Met je studiegroep ga je deze vraag beantwoorden met een gemotiveerd advies. Je kunt dat als volgt aanpakken:
a.    Analyseer het probleem en bedenk welke vragen beantwoord moeten worden om een gefundeerd advies te geven. Brainstorm hierover en maak een selectie van de vragen.
b.    Zoek informatie om de vragen te beantwoorden. Hierbij kun je de taken verdelen.
c.   Bespreek de gevonden informatie en probeer tot een gezamenlijk advies te komen.
d.   Maak je een beknopt verslag van het advies met de onderbouwing ervan.
e.    Als afsluiting van de activiteit kunnen de adviezen klassikaal besproken en bediscussieerd worden. Elk studiegroep geeft een presentatie van het advies en de klas kan hier vragen over stellen. Tot slot wordt er van gedachten gewisseld over het advies waar de school het meeste aan zou hebben.

Verder lezen

Websites
www.kleineontwikkelingspsychologie.nl/
www.opvoedingscanon.nl > vragenlijsten
www.eco3.nl
http://www.kindentaal.nl/
http://www.oudersonline.nl/o_groei.htm 
http://www.sociaalemotioneel.nl/
http://pedagogischehulp.startpagina.nl/
http://www.opvoedadvies.nl/
http://www.pestweb.nl/
http://www.talentenkracht.nl/    Onderzoeksprogramma hoe kinderen tussen 3 – 5 jaar denken, inclusief videoclips
http://www.virtuesproject.nl  :deugdenproject

Vakliteratuur
Bil, M. de en P. de Bil, Praktijkgerichte ontwikkelingspsychologie, Van wieg tot hangplek: de ontwikkeling van 0- tot 18-jarigen, Nelissen, Soest, 2007
Delfos, M.F., Ontwikkeling in vogelvlucht, Pearson Assessment and Information, Amsterdam, 2009
Goorhuis-Brouwer & Imelman, J.D., Meedoen en leren, Psychologie en pedagogiek van het jonge kind, ThiemeMeulenhoff,  Amersfoort 2010